1
گروه معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2
استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3
بخش طب ایرانی، گروه علوم پایه، دانشگده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زنجان
10.30470/zpaleo.2025.731910
چکیده
از دیرباز، از فسیلها با نامهای اسطورهای یا استنباطی بهعنوان دارو یا طلسم استفاده شده است. سنگ سیاهگوش (Lapis lincis) در متون کهن به ادرار سنگشده سیاهگوش نسبت داده شده و قدرت جذب اشیاء مانند کهربا برای آن ذکر شده است. بعدها آن را کهربا یا فسیل بلمنیت دانستهاند. در طب سنتی از این فسیل، برای درمان معده درد و مشکلات ادراری استفاده میشده است.بلمنیت (Belemnite)که برخی آن را معادل سنگ سیاهگوش معرفی کردهاند، برای درمان سنگ مثانه توصیه شده است. سنگ وزغ (Toad Stones)، در باورهای باستانی تصور میشد در سر وزغ سنگی سحرآمیز وجود دارد که خواص دارویی و محافظتی دارد. در حقیقت، این "سنگ" همان فسیل دندانهای ماهی آکانتوپتریژیان (Anarhichadidae) است. ناخن شیطان (Devil’s Toenail) صدفهای فسیلشده اویسترهای کرتاسه است که به دلیل شکل عجیبشان این نام را گرفتهاند. پودر شده این فسیل برای درمان کمردرد به کار میرفته است. در میان فسیل های دارویی، هنوز سنگ یهود در طب سنتی برای درمان سنگ کلیه بکار می رود. خارپوست منقرض شده Balanocidarisاز خانواده سیداریده و بازه زمانی تریاس پسین تا کرتاسه پسین، از دیرباز برای دفع سنگ کلیه استفاده شده است. در مطالعه حاضر ۲۰ نمونه از فسیل خار خارپوست Balanocidarisمورد بررسی قرار گرفت. نمونهها شامل گونههای مختلف Balanocidarisبوده و از نظر کانیشناسی از ورقههای کلسیتی یکپارچه تشکیل شدهاند و عناصر اصلی آن شامل اکسیژن، کلسیم، کربن، منیزیم، سدیم، آهن و کلر است. بررسیهای پزشکی نشان میدهد که منیزیم موجود در این فسیل میتواند رشد یا انحلال بلورهای اگزالات کلسیم را مهار کرده و دفع سنگ کلیه را تسهیل کند.
